Automobilisten, fietsers en voetgangers: we staan allemaal vaak stil voor een rood licht. Dat zorgt niet alleen voor files, maar ook voor luchtvervuiling en CO2-uitstoot. Via een proefproject in de Antwerpse wijk Sint-Andries tonen Stad Antwerpen, elektronicabouwer Siemens en onderzoekscentrum imec hoe verkeerslichten met een brein de doorstroming kunnen verbeteren.

Het is een komen en gaan op de vijfhoek aan het Tropisch Instituut in Antwerpen. Midden op het kruispunt waar vijf hoofdstraten samenkomen, zwenkt een tram richting het Zuid, terwijl fietsers tussen bussen, bestelwagens en auto’s heen laveren. In die ‘proeftuin’, gelegen in de levendige stadswijk Sint-Andries, test de stad samen met imec City of Things en Siemens technologieën uit om van Antwerpen een slimme stad te maken.

In real time

Volgens recente cijfers van het Agentschap voor Wegen en Verkeer is ongeveer één op de drie verkeerslichten in Vlaanderen intelligent. Dat betekent: de lichten worden aangestuurd door een algoritme en maken gebruik van detectielussen onder het wegdek om rekening te houden met aankomend verkeer. Het licht draait niet langer op een traditioneel groen-rood-schema, en is flexibel aan te passen aan piekuren of manifestaties.

In Antwerpen verzamelde Siemens samen met onderzoekscentrum Imec data over de dagelijkse verkeersstromen in Sint-Andries. Geert Nevejan – Siemens Mobility: “We gingen na hoe vaak de tram passeerde, op welke uren grote groepen voetgangers overstaken, hoeveel auto’s er voorbijreden … Met die informatie konden we de bezettingsgraad van wegen en zebrapaden voorspellen. De laatste stap was om de slimme verkeerslichten daaraan aan te passen.”

Burger beslist

Verkeerslichten die zelf het verkeer regelen om een vlottere doorstroom te garanderen, dat is het ultieme doel. Maar werkt het ook in de praktijk? “Dat hebben we getest op het kruispunt in de buurt van het Instituut voor Tropische Geneeskunde”, vertelt Nevejan. “Via de Talking Traffic-app die we ontwikkeld hebben brachten we 5 types verkeersgebruikers, van voetgangers over personenwagens tot bestelwagens, in 4G-verbinding met de verkeerslichten.

Wie er – behalve de prioriteitsvoertuigen – het eerst groen moet krijgen, daar heeft zowat iedereen een andere mening over. Zeshonderd burgers kregen de kans om hun licht te laten schijnen op scenario’s als: krijgt een kleine groep fietsers voorrang ten koste van een grote groep auto’s?

Dagelijkse wachttijd daalt

De eerste resultaten van het proefproject zijn veelbelovend. “Autorijders moesten minder lang wachten. Ook bussen stonden minder vaak voor een rood licht. Dat alles heeft een enorme impact op de luchtkwaliteit. We zullen onze algoritmes dus nog wat moeten aanpassen.”

In de toekomst gaan de partners nog bestuderen hoe kwetsbare weggebruikers veiliger kunnen oversteken. Een van de pistes is om grote scholengroepen, mensen met een mobiele beperking of ouderen een zender te geven die verbinding maakt met het verkeerslicht. Zo kan het licht voor hen langer op groen blijven staan.

Futuristisch of niet?

Al lag de nadruk van het project vooral op data vergaren en proefdraaien, de toekomst is dichterbij dan we denken. Nevejan: “Het oogt vandaag dan wel futuristisch, maar slimme verkeerslichten met draadloze communicatie kunnen erg snel ingeburgerd raken. Te meer omdat de aanpassingen aan bestaande installaties minimaal zijn. Voorlopig hebben we dit op kleine schaal getest, maar het zal snel mogelijk worden om op grote schaal drukke verkeersassen door een ” Voor weggebruikers zal er dan ook een veel actievere rol weggelegd zijn. “Mensen zullen via hun smartphone hun bestemming kunnen delen met het verkeerslicht. Zo hoeft het niet onnodig op groen te springen.”

Lees ook het kaderstuk met de mening van de Antwerpense Schepen van Mobiliteit Koen Kennis

Dit artikel kwam tot stand in samenwerking met Susanova.

Meer weten van de expert ter zake?  Contacteer Geert Nevejan