In haar kantoren aan de Rempart de la Vierge, tegenover de groene parel van het Louise Marie-park, houdt de technische dienst van het vastgoedpatrimonium van de provincie Namen toezicht op het HVAC-energieverbruik van het provinciale gebouwenpark. Van hieruit worden alle aspecten van het technische beheer verzekerd voor zo’n 80 sites, waaronder scholen, internaten, het provinciedomein van Chevetogne, administratieve kantoren, musea, enz. De energiecel van de technische dienst heeft zich sinds tien jaar toegespitst op manieren om maximale energiebesparingen te realiseren voor de verwarmings-, koelings-, en klimaatregelingsinstallaties van de verschillende sites. Wegens de verscheidenheid aan verwarmingsketels, sensoren, regelaars, … zijn de systeemtypes bijzonder divers. En dan laten we de uiteenlopende manieren om deze installaties te beheren nog buiten beschouwing. Bovendien diende het lokale technische personeel nog te wennen aan het idee van een gecentraliseerde afstandssturing met bovendien een bijhorende rationalisatie van het aantal systemen.

Uitdagingen en oplossingen

Tien jaar geleden werden de 80 sites lokaal beheerd zonder dat de centrale administratie van de provincie de afzonderlijk verbruikte energie in kaart kon brengen. Een eerste stap bestond eruit voor elke site de energiefacturen te centraliseren om zo een energieboekhouding te creëren. Op basis van deze informatie konden knelpunten worden geïdentificeerd en werd er een as gedefinieerd om zich te oriënteren en een lijst op te stellen van sites waarvoor een betere sturing prioritair was. De uitdaging bestond uit de alles behalve uniforme apparatuur voor HVAC-regeling en het beperkte aantal beschikbare technici om een professioneel en efficiënt beheer van alle sites te verzekeren. De sites omvatten hoofdzakelijk verwarmingsketels maar in mindere mate ook klimaatregelingsgroepen, elektrische verwarmingsinrichtingen, … De oplossing die zich opdrong, was de implementatie van een gecentraliseerd en flexibel afstandsbeheersysteem dat als interface met de decentrale regelsystemen kon fungeren en een internetgebaseerde communicatie om de bekabelings- en communicatiekosten te beperken. De provincie had op een vakbeurs enkele realisaties van een gecertificeerde Siemens-partner opgemerkt. Vervolgens werden er tests uitgevoerd in de school van Seilles, die de doorslag gaven.

De zoektocht naar een systeem

Uit de toenmalige analyse van de oplossingen op de markt kwamen de voordelen van het SYNCO-systeem naar voor. Het systeem werd specifiek ontwikkeld voor kleine en middelgrote (voorgeprogrammeerde) regel- en bewakingssystemen en bood de mogelijkheid verouderd materiaal voordelig te vervangen. In de zo uitgetekende architectuur werden de nieuwe op DIN-rails geplaatste regelaars geïntegreerd; de onderlinge interactie verloopt via een KNX-bus en de communicatie met het centrale systeem wordt mogelijk gemaakt met door oplossingenpartners geïnstalleerde en geconfigureerde webservers. Momenteel zijn 23 van de 80 sites, met samen zo’n 85 verwarmingsketels, verbonden met het gecentraliseerde technische beheer. Zo kan de helft van het totale verwarmingsvermogen van de sites worden beheerd. Aangezien KNX een standaardprotocol is, wordt de connectiviteit met hardware van diverse afkomst mogelijk gemaakt.

Van oud naar nieuw

Rationalisatie stond centraal in de renovatiestrategie voor de HVAC-systemen. De beslissing werd genomen om de regeling te verzekeren op basis van het SYNCO-systeem en om de ermee verbonden sensoren te standaardiseren. Bij de vervanging van de verwarmingsketels werd aan de leveranciers gevraagd zich tot de levering van basisregelhardware te beperken, zonder gesofisticeerde sturingssystemen. Deze sturing zou immers op basis van GTB gebeuren, waarbij de energiecel van de provincie Namen het gecentraliseerde technische beheer voor haar rekening zou nemen. Bovendien zou de systematische introductie van ruimtesensoren een parameterinstelling van op afstand van de ruimtespecifieke regeling mogelijk maken. Deze laatste worden regelmatig gebruikt in gebouwen met een wisselende bezetting, zoals kantoren, scholen, opleidingscentra, … Het is hier dat de voordelen van GTB sterk naar voor komen. De intelligente GTB-functies worden momenteel dan ook doordacht gebruikt. De externe sensoren verzekeren geoptimaliseerde in- en uitschakelingen overeenkomstig de weersomstandigheden. Er zijn sitespecifieke uur-/week-/jaarprogramma’s geconfigureerd op basis van een door de directie van de instellingen overgemaakte agenda. Net zoals voor elk GTB-systeem is het de regeling van de arbeidscyclus (‘duty cycle’) die tot de eerste aanzienlijke energiebesparingen heeft geleid. Voor een bepaalde bezettingsgraad wordt het verwarmingsvermogen geleidelijk aan gereduceerd tot er voor een minimaal verbruik een optimaal comfort wordt gerealiseerd.

Verlaging van de CO2-emissies

Sinds de integratie van het SYNCO-syseem, waarna de vervanging van de verwarmingsketels en een betere isolatie volgde, is het gasverbruik gedaald van 22,5 GWh naar 16 GWh. Het opmerkelijke voordeel van het GTB is de mogelijkheid om op elk gegeven ogenblik pannes, afwijkingen, vereiste bijsturingen e.d. te kunnen identificeren en preventieve interventies te plannen. De systeemevolutie wordt regelmatig kritisch onder de loep genomen door de stuurgroep van de provincie met het oog op een verdere verlaging van de CO2-emissies.

Harmonie tussen manueel onderhoud en afstandsbeheer

Er is een synergie ontstaan tussen de technici ter plaatse en de beheerders van de provincie Namen. Er is een vlotte communicatie tussen beide partijen en de interventies zijn nu veel vaker routinematig of preventief dan corrigerend. De technische medewerkers van de energiecel staan immers in voor een systematische controleronde, soms zelfs dagelijks, van de synoptische overzichten voor elke site, om toe te zien op de goede werking van de HVAC-systemen. Alle eventuele pannes, afwijkingen, alarmen, … worden geanalyseerd en onmiddellijk opgevolgd, door lokale technici of door specifiek door de provincie aangestelde verwarmingstechnici.

De toekomst

De toekomst speelt zich zonder twijfel af in de ‘cloud’. De energiecel van de provincie ontwikkelt immers al plannen voor de integratie van cloudtoepassingen. Zo zijn er verschillende niveaus volop in evolutie. Op hardwarevlak zullen er nieuwe afstandsbeheersstations met meerdere monitors worden geïnstalleerd. Het bestek dat aan de partners zal worden voorgelegd, moet verder worden verfijnd. Er dient ook rekening te worden gehouden met de doelstellingen van de provincie om haar diensten op een kleiner aantal sites te concentreren. Er lijken ook plannen te bestaan om in Namen een provinciaal administratief complex op te richten, waarin er 300 tot 400 ambtenaren zouden worden ondergebracht. Uiteraard zou dit nieuwe complex van het lage-energietype en met het GTB verbonden zijn.  Het personeel zal ook worden gesensibiliseerd om duurzamer met energie om te gaan d.m.v. verbruiksindicatoren.

Contact : Patrick Paquet – +32 475441319